Toegankelijkheidsfouten die je zelf herstelt

Als ondernemer of kmo-eigenaar hoor je tegenwoordig steeds vaker over toegankelijkheid op het web. Vaak wordt het gepresenteerd als een complex en technisch dossier waar je een heel team van ontwikkelaars voor nodig hebt. Hoewel een goed gebouwd platform met maatwerk en schone code de technische basis vormt, ontstaan de meest voorkomende drempels simpelweg tijdens het invoeren van content.

Sinds 2006 bouw ik websites en webapplicaties voor bedrijven in België en Nederland. In de praktijk zie ik dat veel toegankelijkheidsproblemen niet in de broncode zitten, maar in de manier waarop de site dagelijks wordt gevuld en onderhouden. Veel ondernemers vragen mij wat ze zelf kunnen doen om hun website direct beter bruikbaar te maken voor een bredere doelgroep.

In dit artikel beantwoord ik de meest gestelde vragen over toegankelijkheidsfouten die je rechtstreeks in je contentbeheersysteem, tekstverwerker of pagina-editor kunt herstellen. Met een paar gerichte aanpassingen verlaag je de drempel voor je bezoekers en verbeter je tegelijk de algemene gebruikerservaring.

Is toegankelijkheid alleen belangrijk voor bezoekers met een beperking?

Dit is een van de meest gestelde vragen wanneer toegankelijkheid ter sprake komt. Het korte antwoord is nee. Toegankelijkheid richt zich op mensen met een visuele, auditieve, motorische of verstandelijke beperking, maar de oplossingen helpen letterlijk elke gebruiker op je website.

Denk aan een klant die je website bekijkt op een smartphone in fel zonlicht. Wanneer het contrast tussen de tekst en de achtergrond te laag is, kan deze persoon de pagina niet lezen. Dat is exact hetzelfde probleem dat iemand met slecht zicht ervaart. Of denk aan iemand die tijdelijk een gebroken arm heeft en alleen een toetsenbord of spraakbediening kan gebruiken om door een formulier te navigeren.

Daarnaast heeft toegankelijkheid een directe invloed op hoe zoekmachines je website lezen. Zoekmachines gebruiken vergelijkbare technieken als schermlezers om de structuur, teksten en afbeeldingen op een pagina te analyseren. Een website die goed toegankelijk is ingericht, is voor een zoekmachine duidelijker te begrijpen. Je bouwt toegankelijkheid dus niet alleen voor een specifieke doelgroep, maar voor iedereen die je platform gebruikt.

Hoe herstel ik problemen met contrast en leesbaarheid?

Een veelvoorkomende fout op moderne websites is het gebruik van lichtgrijze tekst op een witte achtergrond of witte tekst op een lichtgekleurde knop. Dit ziet er in sommige ontwerpen strak uit, maar het maakt de tekst voor een grote groep mensen onleesbaar.

Je kunt dit probleem eenvoudig zelf opsporen en herstellen. Er zijn gratis online tools waarin je de kleurcode van je tekst en de kleurcode van de achtergrond invoert. De tool berekent vervolgens de contrastratio. Volgens de standaarden moet het contrast voor normale tekst minimaal 4.5 op 1 zijn. Voor grote tekst geldt een minimale verhouding van 3 op 1.

Als je merkt dat een tekst slecht leesbaar is, pas je de kleur aan in je editor:

• Maak lichtgrijze lopende tekst donkerder grijs of zwart.
• Zorg bij knoppen voor een duidelijk verschil tussen de achtergrondkleur en de tekstkleur.
• Vermijd het plaatsen van tekst direct over een drukke achtergrondafbeelding. Plaats liever een egale gekleurde laag achter de tekst of kies voor een egale achtergrond.

Controleer ook de tekstgrootte. Gebruik voor lopende tekst op een scherm bij voorkeur een minimale grootte van 16 pixels. Zorg er daarnaast voor dat regels niet te dicht op elkaar staan, zodat bezoekers de regels gemakkelijk met hun ogen kunnen volgen.

Welke fouten maak ik bij afbeeldingen en alt-teksten?

Afbeeldingen verrijken een pagina, maar een schermlezer kan een afbeelding niet zien. Daarom gebruikt een schermlezer de zogenaamde alt-tekst (alternatieve tekst) om uit te leggen wat er op de afbeelding staat. Twee fouten komen op dit vlak heel vaak voor: het volledig vergeten van de alt-tekst, of het verkeerd invullen ervan.

Wanneer je een afbeelding uploadt en geen alt-tekst invult, leest een schermlezer vaak de bestandsnaam voor. Een bezoeker krijgt dan iets te horen zoals foto1234-final.jpg. Dat levert geen enkele nuttige informatie op. Aan de andere kant is het ook niet de bedoeling om de alt-tekst vol te stoppen met zoekwoorden voor SEO.

Hanteer bij het invullen van alt-teksten de volgende regels:

• Functionele afbeeldingen: Beschrijf kort en zakelijk wat er te zien is. Bij een foto van een medewerker gebruik je bijvoorbeeld de naam en functie van de persoon.
• Decoratieve afbeeldingen: Dient een afbeelding louter als versiering en voegt deze geen inhoud toe? Laat het veld voor de alt-tekst dan leeg of vink in je CMS aan dat het om een decoratieve afbeelding gaat. De schermlezer slaat de afbeelding dan netjes over.
• Afbeeldingen met tekst: Vermijd het plaatsen van belangrijke tekst in een afbeelding. Kan het niet anders? Typ de volledige tekst uit de afbeelding dan letterlijk over in de alt-tekst.

Waarom is een verkeerde kopstructuur een probleem?

Een veelgemaakte denkfout is dat koppen (zoals H1, H2 en H3) alleen bedoeld zijn om tekst groter of dikker te maken. In de praktijk gebruiken ondernemers vaak een H3-kop boven een alinea, simpelweg omdat ze het formaat van de H3 mooi vinden staan.

Visueel lijkt dat misschien te kloppen, maar voor de structuur van de pagina is het verwarrend. Bezoekers die een schermlezer gebruiken, navigeren vaak van kop naar kop om snel een overzicht van de pagina te krijgen. Als de structuur van H1 naar H3 springt zonder tussenliggende H2, raakt die logica verstoord.

Houd je bij het indelen van je pagina aan een duidelijke hiërarchie:

• H1: De hoofdtitel van de pagina. Gebruik er slechts één per pagina.
• H2: Tussenkoppen die de hoofdsecties van je verhaal aanduiden.
• H3: Subkoppen die onder een specifieke H2-sectie vallen.

Wil je dat een specifieke tussenkop er kleiner of groter uitziet? Pas dan de visuele stijl van het element aan in je CMS of vraag je ontwikkelaar om de opmaak van de koppen in de CSS aan te passen. Gebruik het koptype nooit enkel om de grootte te beïnvloeden.

Hoe maak ik links en knoppen beter bruikbaar?

Links vormen de navigatie van je website. Veel websites staan vol met linkteksten zoals "klik hier", "lees meer" of "download". Als iemand een lijst van alle links op de pagina laat voorlezen door een schermlezer, hoort die persoon tien keer achter elkaar "lees meer". Dat geeft geen enkele context.

Je kunt dit zelf eenvoudig herstellen door de linktekst beschrijvend te maken. Maak van "Klik hier om de brochure te bekijken" liever "Bekijk de brochure over onze diensten". De lezer weet zo direct waar de link naartoe leidt, ook als de tekst los van de rest van de pagina wordt gelezen.

Daarnaast is de klikbaarheid van belang op mobiele apparaten. Knoppen en links die te dicht op elkaar staan of te klein zijn ingesteld, zorgen ervoor dat bezoekers per ongeluk op het verkeerde onderdeel tikken. Zorg dat knoppen voldoende witruimte om zich heen hebben en dat het klikbare oppervlak groot genoeg is om met een duim te bedienen.

Tot slot is de toetsenbordnavigatie belangrijk. Veel mensen gebruiken de Tab-toets om door een pagina te navigeren. Wanneer iemand de Tab-toets gebruikt, moet duidelijk zichtbaar zijn welk element op dat moment geselecteerd is. Dit heet de focus-status. Let er bij het aanpassen van de styling van je website op dat deze rand of markering rondom knoppen en links niet wordt uitgeschakeld.

Aan de slag met een toegankelijk platform

Toegankelijkheid is geen eenmalig project, maar een continu proces bij het beheren van je website. Door kritisch te kijken naar je kleurcontrast, alt-teksten, kopstructuur en linkteksten kun je zonder technische kennis al een groot deel van de knelpunten wegnemen.

Wanneer je een nieuwe website laat bouwen, is het verstandig om vanaf de start te kiezen voor een schone basis. Zelf bouw ik websites en platformen op maat met technologieën zoals React, TypeScript, Tailwind CSS en Supabase. Door te kiezen voor maatwerk in plaats van zware kant-en-klare thema's, staat de technische basis voor snelheid, beveiliging en toegankelijkheid vanaf dag één recht.

Wil je sparren over de technische structuur van jouw website of wil je weten hoe je jouw platform beter kunt laten presteren? Plan een gratis gesprek van dertig minuten in via ferhat.io/contact. Dan kijken we samen naar de mogelijkheden voor jouw bedrijf.